GST विभाजन क्याल्कुलेटर — नेपाल VAT गाइड 2026 | ToolsArena

नेपालमा भारतको जस्तो GST प्रणाली छैन — नेपालले VAT (Value Added Tax) प्रणाली अपनाएको छ, जुन Inland Revenue Department (IRD) ले व्यवस्थापन गर्छ। तर "GST Breakdown Calculator" को सिद्धान्त नेपालमा पनि त्यत्तिकै लागू हुन्छ — तपाईंको व्यापारिक invoice मा कर कति छ, आधार मूल्य कति हो, र सरकारलाई कति बुझाउनु छ भन्ने कुरा स्पष्ट गर्न यो उपकरण मद्दत गर्छ। नेपालमा व्यापार गर्ने जो कोहीले — साना व्यापारी देखि ठूला कम्पनी सम्म — कर हिसाब सही गर्नु अनिवार्य छ।

यो गाइडमा हामी नेपालको VAT प्रणाली, १३% मानक दर, IRD का नियमहरू, र invoice मा कर breakdown कसरी देखाउने भन्ने सबै कुरा विस्तारमा बताउनेछौं। साथै, भारतको GST प्रणालीसँग तुलना गरेर नेपाली व्यापारीहरूका लागि के फरक छ भन्ने पनि स्पष्ट पार्नेछौं।

Free Tool

अहिले नै GST/VAT Breakdown Calculate गर्नुस्

कुनै पनि रकम र कर दर enter गर्नुस् — सही VAT breakdown र कुल invoice value तुरुन्त पाउनुस्। नि:शुल्क र सटीक।

GST Breakdown Calculator खोल्नुस्

नेपालमा VAT र GST: के फरक छ र किन महत्वपूर्ण छ?

नेपालमा मूल्य अभिवृद्धि कर (VAT) को एकल दर १३% छ जुन धेरैजसो वस्तु र सेवाहरूमा लागू हुन्छ। भारतमा ४-५ वटा GST slabs (0%, 5%, 12%, 18%, 28%) छन् भने नेपालमा मुख्यतः एउटा मात्र दर छ — यसले हिसाब सरल बनाउँछ।

नेपालको VAT प्रणालीका मुख्य विशेषताहरू

मानक दर: १३% — धेरैजसो वस्तु र सेवाहरूमा
शून्य दर (0%): निर्यात (Export) हरूमा
मुक्त (Exempt): आधारभूत खाद्यान्न, स्वास्थ्य सेवा, शिक्षा, कृषि उपकरण
दर्ता सीमा: वार्षिक कारोबार रु. ५० लाख भन्दा बढी भए VAT दर्ता अनिवार्य
Filing: मासिक VAT return IRD को portal (ird.gov.np) मा submit गर्नुपर्छ

IRD नेपाल सम्पर्क: Inland Revenue Department, Lazimpat, Kathmandu। Hotline: 16600-10-000। Website: ird.gov.np। VAT सम्बन्धी सबै प्रश्नका लागि यहाँ सम्पर्क गर्नुस्।

नेपाल VAT vs भारत GST — तुलनात्मक तालिका

पक्ष	नेपाल VAT	भारत GST
मानक दर	१३%	१८% (सबभन्दा common)
Slabs संख्या	मूलतः १ (१३%)	५ (0%, 5%, 12%, 18%, 28%)
Components	एकल VAT	CGST + SGST वा IGST
दर्ता सीमा	रु. ५० लाख	₹२० लाख
Authority	IRD (Inland Revenue Dept.)	CBIC (Central Board)

नेपालको VAT दर तालिका 2026: वस्तु र सेवाहरू

नेपालमा VAT को दर निर्धारण IRD र अर्थ मन्त्रालयले गर्छ। यहाँ 2026 का लागि updated rates र examples दिइएका छन्:

VAT दर	वर्ग	उदाहरणहरू
१३%	मानक (Standard)	Electronics, कपडा, furniture, construction materials, IT services, consultancy, telecom, restaurant (registered)
0%	शून्य दर (Export)	सबै निर्यात वस्तु र सेवाहरू
Exempt	मुक्त	चामल, दाल, आटा, तरकारी, फलफूल, दूध, स्वास्थ्य सेवा, शिक्षा, सार्वजनिक यातायात, कृषि उपकरण, पशुपन्छी

सामान्य सेवाहरूमा VAT — रकम सहित उदाहरण

सेवा	आधार मूल्य (रु.)	VAT १३%	कुल Invoice
IT Consulting	५०,०००	६,५००	५६,५००
Construction Material	२,००,०००	२६,०००	२,२६,०००
Restaurant Bill	३,०००	३९०	३,३९०
Mobile Phone	४०,०००	५,२००	४५,२००
CA / Audit Services	१५,०००	१,९५०	१६,९५०

थप कर: नेपालमा केही वस्तुहरूमा Excise Duty पनि लाग्छ (जस्तै: मदिरा, चुरोट, गाडी) — VAT त्यस माथि compute हुन्छ। त्यसैले यी वस्तुहरूको effective tax rate धेरै बढी हुन्छ।

Nepal मा VAT Inclusive र Exclusive: Invoice कसरी बनाउने?

नेपालका व्यापारीहरूले invoice बनाउँदा VAT exclusive (आधार मूल्यमा VAT थप्ने) र VAT inclusive (मूल्यमा VAT पहिल्यै समावेश) दुवै format प्रयोग गर्छन्।

VAT Exclusive (कर छुट्टै थपिन्छ) — B2B Standard

VAT रकम = आधार मूल्य × १३ ÷ १००
कुल Invoice = आधार मूल्य + VAT रकम

उदाहरण: एक software developer ले रु. ८०,००० को invoice काट्छ (VAT exclusive)।

VAT = रु. ८०,००० × १३% = रु. १०,४००
Invoice Total = रु. ९०,४००

VAT Inclusive (कर मूल्यमा पहिल्यै छ) — Retail

VAT रकम = कुल मूल्य × १३ ÷ ११३
आधार मूल्य = कुल मूल्य − VAT रकम

उदाहरण: एउटा laptop को मूल्य रु. ९०,४०० (VAT inclusive)।

VAT = रु. ९०,४०० × १३ ÷ ११३ = रु. १०,४००
आधार मूल्य = रु. ८०,०००

नेपाल IRD नियम: VAT दर्ता भएका व्यापारीहरूले हरेक व्यापारिक कारोबारमा tax invoice अनिवार्य जारी गर्नुपर्छ। Invoice मा VAT registration number, tax amount, र आधार मूल्य छुट्टाछुट्टै देखाउनुपर्छ।

पक्ष	VAT Exclusive	VAT Inclusive
कहाँ प्रयोग	B2B कारोबार	Retail / उपभोक्ता बिक्री
उदाहरण (रु. १०,०००)	रु. ११,३०० तिर्नुस्	रु. १०,००० तिर्नुस् (VAT = रु. १,१५०.४४)

Nepal Rastra Bank र आर्थिक सन्दर्भ: 2026 को कर परिदृश्य

नेपालको कर प्रणाली बुझ्न Nepal Rastra Bank (NRB) को भूमिका र समग्र आर्थिक सन्दर्भ थाहा पाउनु जरुरी छ। NRB ले मौद्रिक नीति निर्धारण गर्छ भने IRD ले कर संकलन गर्छ।

नेपालको आर्थिक तथ्यांक 2026

सूचक	अनुमानित मूल्य (2026)
VAT दर	१३%
आयकर (व्यक्तिगत, अधिकतम)	३६%
Corporate Tax Rate	२५%
VAT दर्ता सीमा	रु. ५० लाख वार्षिक
NRB Base Rate (अनुमानित)	५.५%–७%
TDS on Services	१५%

VAT Input Credit नेपालमा

भारतको ITC जस्तै नेपालमा पनि VAT registered व्यापारीहरूले खरिदमा तिरेको VAT लाई बिक्रीको VAT बाट घटाउन पाउँछन्। उदाहरण:

कच्चा माल खरिद: रु. १,००,००० + रु. १३,००० VAT
तयार माल बिक्री: रु. २,००,०० + रु. २६,००० VAT
IRD लाई बुझाउनु: रु. २६,००० − रु. १३,००० = रु. १३,०००

VAT Refund: यदि Input VAT, Output VAT भन्दा बढी भएमा (जस्तै निर्यातकर्ताको हकमा), IRD बाट refund claim गर्न सकिन्छ। Process मा ३–६ महिना लाग्न सक्छ।

नेपालमा VAT-Compliant Invoice कसरी बनाउने?

IRD का नियमहरू अनुसार, VAT दर्ता भएका व्यापारीहरूले निम्न जानकारी सहितको कर invoice जारी गर्नुपर्छ:

अनिवार्य Invoice Elements

व्यापार दर्ता नम्बर र VAT PAN नम्बर
Invoice नम्बर (Sequential, IRD format अनुसार)
Invoice मिति
खरिदकर्ताको नाम, ठेगाना, र PAN (यदि B2B हो)
वस्तु/सेवाको विवरण
मात्रा र दर
आधार मूल्य (VAT बिना)
VAT रकम (१३%)
कुल रकम

दण्ड: IRD ले गलत वा अपूर्ण invoice मा रु. ५,०००–रु. ५०,००० सम्म जरिवाना गर्न सक्छ। VAT छलीको लागि थप जेल सजायको पनि व्यवस्था छ।

Common Nepal VAT Calculation Examples

आधार मूल्य (रु.)	VAT @ १३%	कुल Invoice (रु.)
१०,०००	१,३००	११,३००
२५,०००	३,२५०	२८,२५०
५०,०००	६,५००	५६,५००
१,००,०००	१३,०००	१,१३,०००
५,००,०००	६५,०००	५,६५,०००

नेपाली व्यापारीहरूले गर्ने VAT का सामान्य गल्तीहरू

IRD ले प्रत्येक वर्ष हजारौं व्यापारीहरूमाथि कर audit गर्छ। यी गल्तीहरूबाट सावधान रहनुस्:

गल्ती १: VAT दर्ता नगर्नु

वार्षिक कारोबार रु. ५० लाख नाघेपछि पनि VAT दर्ता नगर्नु — यो सबभन्दा ठूलो गल्ती हो। IRD ले पत्ता लगाउँदा सबै बाँकी VAT + ब्याज + जरिवाना एकसाथ तिर्नुपर्छ।

गल्ती २: Exempt वस्तुमा VAT लगाउनु

चामल, दाल जस्ता exempt वस्तुहरूमा VAT charge गर्नु गलत हो। उपभोक्ताले बढी तिर्छन् र तपाईंले गलत collection को जवाफ दिनुपर्छ।

गल्ती ३: Invoice नकाट्नु

अनेक साना व्यापारी cash transactions मा invoice काट्दैनन्। यो tax evasion मानिन्छ र IRD ले कडा कारवाही गर्न सक्छ।

ब्याज दर: नेपालमा बाँकी VAT मा वार्षिक १५% ब्याज लाग्छ। देरी गर्दा payment अझ ठूलो हुन्छ।

GST/VAT Breakdown Calculator प्रयोग गरेर आफ्नो हरेक invoice confirm गर्नुस् — आधार मूल्य, VAT, र कुल रकम एकदम सही राख्नुस्।

How to Use the Tool (Step by Step)

1
आधार मूल्य Enter गर्नुस्
VAT अघिको मूल्य type गर्नुस्। उदाहरणका लागि, रु. ५०,००० को consulting services को invoice काट्दै हुनुहुन्छ भने 50000 enter गर्नुस्।
2
VAT/GST दर Select गर्नुस्
नेपालका लागि १३% select गर्नुस्। भारतको invoice calculate गर्दै हुनुहुन्छ भने 5%, 12%, 18%, वा 28% मध्ये उपयुक्त rate छान्नुस्।
3
Inclusive वा Exclusive Toggle गर्नुस्
Retail price (VAT inclusive) को लागि Inclusive mode select गर्नुस्। B2B invoice (VAT थप्नुपर्ने) को लागि Exclusive राख्नुस्।
4
Breakdown हेर्नुस्
Calculator ले आधार मूल्य, VAT रकम, र कुल Invoice value देखाउँछ। नेपाली invoiceका लागि यी figures प्रयोग गर्नुस्।
5
Invoice मा Copy गर्नुस्
Calculator ले दिएका exact figures आफ्नो tax invoice मा राख्नुस् — IRD compliance का लागि र खरिदकर्ताको input credit का लागि।

Frequently Asked Questions

नेपालमा VAT दर कति छ?+

नेपालमा मानक VAT दर १३% छ। धेरैजसो वस्तु र सेवाहरूमा यही दर लाग्छ। आधारभूत खाद्यान्न, स्वास्थ्य सेवा, र शिक्षा VAT मुक्त छन्। निर्यातमा ०% (Zero-rated) लाग्छ।

VAT दर्ता कहिले गर्नुपर्छ?+

वार्षिक कारोबार रु. ५० लाख (५,००,०००) नाघेपछि VAT दर्ता अनिवार्य छ। IRD को portal (ird.gov.np) मा online दर्ता गर्न सकिन्छ।

रु. १,००,००० मा १३% VAT कति हुन्छ?+

VAT = रु. १,००,००० × १३% = रु. १३,०००। कुल Invoice = रु. १,१३,०००।

नेपालमा Input VAT Credit कसरी claim गर्ने?+

VAT registered व्यापारीले खरिदमा तिरेको VAT लाई बिक्रीको VAT बाट घटाउन पाउँछन्। मासिक VAT return (IRD portal) मा Input VAT र Output VAT declare गर्नुपर्छ।

Restaurant मा VAT लाग्छ कि लाग्दैन?+

नेपालमा VAT registered restaurant ले १३% VAT charge गर्छ। साना अपंजीकृत restaurants ले VAT charge गर्दैनन्, तर उनीहरूको कारोबार रु. ५० लाख नाघेमा दर्ता अनिवार्य हुन्छ।

VAT inclusive price बाट base amount कसरी निकाल्ने?+

Formula: Base = Total × 100 ÷ 113। उदाहरण: रु. ११,३०० inclusive price को base = रु. ११,३०० × १०० ÷ ११३ = रु. १०,०००। VAT = रु. १,३००।

नेपालमा मासिक VAT return कहिले submit गर्नुपर्छ?+

प्रत्येक महिनाको अन्त्यपछि २५ गतेसम्म IRD portal मा VAT return submit गर्नुपर्छ। ढिलो submit गरे प्रतिदिन रु. १०० जरिवाना लाग्छ।

Exempt र Zero-rated मा के फरक छ?+

Exempt वस्तुमा VAT लाग्दैन र input VAT credit पनि पाइँदैन। Zero-rated (0%) मा VAT शून्य हुन्छ तर input VAT credit claim गर्न पाइन्छ। निर्यात Zero-rated हो — यसैले निर्यातकर्ताहरूले input credit refund पाउँछन्।

Free — No Signup Required